Sciensano & One Health

Last updated on 8-4-2020 by Wesley Van Dessel

Sciensano benadert de gezondheid van mens en dier vanuit een brede definitie van het One Health concept. De interactie tussen mens, dier en gezondheid vormt daarbij een erg belangrijk aandeel in onze activiteiten. Zo monitoren we verschillende humane en dierziekten en doen we enquêtes om een overzicht te krijgen van de gezondheidssituatie en –risico’s in de populaties, en we zoeken naar steeds betere manieren om die ziekten te voorkomen, op te sporen en onder controle te krijgen. Tegelijk besteden we ook veel aandacht aan de link tussen gezondheid en milieu. We werken hierbij uitgebreid op klassieke thema‘s zoals voedselveiligheid, en we bestuderen de impact van biofysische aspecten zoals luchtvervuiling of pollen, maar daar stopt het niet bij. Zo onderzoeken we ook de invloed van de socio-economische omgeving op onze gezondheid. Elementen zoals werk, sociale netwerken, kwaliteit en toegang tot de gezondheidszorg hebben immers een invloed op onze gezondheid, net als onze individuele kenmerken (b.v. immuniteit, genomisch profiel) en de keuzes die we maken qua leefstijl en gedrag.

Sciensano bouwt hiervoor verder op meer dan 100 jaar wetenschappelijke expertise over gezondheid op diverse vlakken. We beschikken over een unieke mix van onderzoeksactiviteiten, dienstverlening en expertise, die als communicerende vaten met elkaar verbonden zijn en elkaar versterken. Vaak lopen ze zelfs naadloos in mekaar over, waardoor we een groot voordeel van nabijheid en snelheid van informatie hebben. Bovendien zit bij Sciensano de expertise in humane gezondheid, diergezondheid en leefomgeving onder hetzelfde dak, wat uniek is in de wereld. Dat stelt ons in staat om overheden efficiënt te voorzien van éénduidig wetenschappelijk onderbouwd advies, waarmee zij een doeltreffend gezondheidsbeleid kunnen voeren.

De COVID-19 crisis toont eens te meer het belang aan van een multidisciplinaire One Health benadering van gezondheidsaspecten. De crisis is heel waarschijnlijk begonnen toen een coronavirus van een dierlijke bron oversprong naar de mens. Het is dus belangrijk om dergelijke signalen op het raakvlak tussen mens en dier snel op te vangen. De verdere verspreiding van het virus bij mensen zet een aanzienlijke druk op onze omgeving en onze sociale interacties. Mensen hebben veel vragen en willen duidelijke antwoorden. Sciensano speelt daarin een belangrijke rol door wetenschappelijk onderbouwde antwoorden te geven.

Waken over de gezondheid van de (menselijke en dierlijke) bevolking

Via de verschillende monitoringprogramma’s, enquêtes en overzichtsstudies in al onze wetenschappelijke directies kunnen we veranderingen snel opmerken. Sciensano coördineert onder meer de surveillance van antimicrobiële resistentie en de nationale referentiecentra (NRC) voor humane infectieziekten, waarvan er verschillende deel uitmaken van Sciensano. Sciensano is ook de thuishaven van de nationale referentielaboratoria (NRL) voor voedselgebonden infecties en van de meeste NRL voor infectieuze dierziekten. We coördineren de diergeneeskundige diagnose en begeleiden de monitoring en surveillance programma’s voor landbouwhuisdieren voor het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). We beschikken ook over netwerken van huisartsen, laboratoria, ziekenhuizen en specialisten om te peilen naar evoluties van bepaalde ziekten (b.v. griep en mazelen) en we doen gespecialiseerde enquêtes, zoals de nationale gezondheidsenquête en de voedselconsumptiepeiling om de gezondheidssituatie, omgevingsinvloeden en risicofactoren in kaart te brengen. Andere informatie over mogelijke gezondheidsrisico’s detecteren we onder meer via de controleactiviteiten in de Official Medicines Control Laboratories voor vaccins en geneesmiddelen en via het Belgisch Early Warning Systeem voor drugs. Analyses over gezondheidszorg maken we dan weer op basis van gegevens uit onder andere Healthdata.be, de programma’s rond gezondheidszorgonderzoek en de kwaliteitscontrole van de medische laboratoria.

De huidige COVID-19 crisis toont het belang aan van deze multidisciplinaire monitoring. Dat maakt van Sciensano een sleutelpartner voor monitoringsgegevens over COVID-19 in België.

Onze expertise ten dienste van een efficiënt gezondheidsbeleid

De gegevens uit onze monitoringsactiviteiten combineren we met andere expertise en onderzoek, bijvoorbeeld over de evaluatie van het Belgische kankerbeleid, de impact van de antibioticapolitiek op antibioresistentie, of de samenstelling en werking van gezondheidsinformatiesystemen. We maken echter ook de link met onze activiteiten die gericht zijn op een betere kennis van achtergrond, mechanismen en risico’s in verband met ziekteverwekkers bij mens en dier, immuunrespons, genoom,  en chemische of fysische invloeden. Dat laat ons toe om de gezondheidsautoriteiten tijdig en goed gefundeerd te adviseren over het gezondheidsbeleid. Het laat gezondheidsautoriteiten eveneens toe om snel en efficiënt te reageren op crisissituaties, zoals bij uitbraken van vogelgriep bij pluimvee, of tijdens de Mexicaanse griepcrisis in 2009 en tijdens de COVID-19-pandemie in 2020. Sciensano heeft heel veel expertise in huis, maar het gezondheidslandschap is erg uitgebreid. Daarom werken wij ook permanent samen met tientallen partners.

Wetenschappelijk onderzoek ter versterking van onze expertise en knowhow

Om de hoge kwaliteit van ons werk te verzekeren en onze partners steeds de best mogelijke ondersteuning te kunnen garanderen, verbeteren we voortdurend onze wetenschappelijke expertise en know how via wetenschappelijk onderzoek. Daarvoor hebben we meer dan 200 onderzoeksprojecten en –activiteiten lopen die zich richten op een hele waaier aan aspecten en disciplines. Die gaan van het ontwikkelen van betere opsporingsmethodes, over efficiëntere analysemanieren en betere definities van indicatoren, tot het verbeteren van risicoanalyses. Maar evenzeer versterken we onze kennis van bijvoorbeeld ziekteverwekkers, omgevings- en risicofactoren en maatschappelijke evoluties. Onze coördinerende rol in het European Joint Programme One Health illustreert het vertrouwen van de EU in onze One Health expertise.

Steen per steen bouwen aan een One Health benadering

Sciensano heeft een breed scala aan monitorings- en onderzoeksactiviteiten, expertises, projecten en programma’s in huis. Verschillende van die activiteiten bestaan al vele jaren of zelfs decennia en zijn in die periode mee geëvolueerd met de noden van de maatschappij en van het gezondheidsbeleid. Momenteel zetten we de volgende stap in deze evolutie: we brengen ze optimaal samen om het volle voordeel van de One Health benadering te kunnen benutten. Alles tegelijk proberen optimaliseren zou natuurlijk van weinig realiteitszin getuigen. Daarom focussen we bij Sciensano eerst op deze 3 prioritaire maatschappelijke problemen:

  • antimicrobiële resistentie
  • zoönoses (infecties die van dier naar mens kunnen overgaan) met onder meer influenza, voedselgebonden en vectorgebonden infecties),
  • risicoëvaluatie en gezondheidsrisico’s te wijten aan blootstelling aan verschillende omgevingsbronnen (bijvoorbeeld de link tussen infecties en luchtvervuiling)

QR code

QR code for this page URL

Contacten

Peergereviewde publicaties

There are currently no scientific publication associated to this health topic

Andere publicaties

There are currently no publications associated to this health topic

Projects

There are currently no projects associated to this health topic

Evenementen

There are currently no events associated to this health topic

Andere informatiebronnen

There are currently no external links associated to this health topic

In de media

There are currently no media associated to this health topic