Humane biomonitoring van fipronil en andere pesticiden in de Belgische bevolking [SEROFIP]

Last updated on 11-2-2019 by Daisy Tysmans
mei 1, 2018
april 30, 2020

Financierder

Sciensano

Projectonderzoekers van Sciensano

In het kort

Fipronil vinden we normaal gezien niet terug in de voedselketen. In 2017 vond in België echter een grootschalige besmetting van kippeneieren met fipronil plaats. De omvang en de duur daarvan is onbekend. Een recente pilootstudie vond sporen van fipronil terug bij een belangrijk deel van de onderzochte personen. We kunnen dus niet uitsluiten dat de blootstelling van de Belgische bevolking aan fipronil groter is dan verwacht. Daarom willen we met deze studie de blootstelling van de Belgische bevolking aan fipronil en andere pesticiden evalueren door middel van biomonitoring in serum.

Projectsamenvatting

Fipronil is een breedspectrum insecticide dat behoort tot de chemische familie van de fenylpyrazolen. Het is sinds 1993 op de markt en wordt veel gebruikt in de diergeneeskunde tegen luizen, teken en vlooien voor huisdieren. In België staat het ook geregistreerd als een biocide voor mieren en kakkerlakken. De exacte werking van het insecticide is niet gekend. Het zou inwerken op de regulering van een chloride-ionenkanaal dat gereguleerd wordt door gamma-aminoboterzuur (GABA), en zo de doorstroming van chloride-ionen door dat kanaal verstoren. Dit resulteert in ongecontroleerde activiteit van het centrale zenuwstelsel en daaropvolgend de dood van het insect. 
Hoewel fipronil selectief toxisch is voor insecten, heeft het ook effecten op zoogdieren. Zo lijkt fipronil onder meer de normale werking van de GABA-receptoren te verstoren. Herhaalde orale blootstelling resulteert in toxische effecten op het centrale zenuwstelsel (alle zoogdiersoorten), de lever (rat en hond) en de schildklier (rat).

Begin juni 2017 informeerde een eierverwerkingsbedrijf in België het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) over een vermoeden van een fipronilbesmetting in eieren. Het gebruik van fipronil bij de productie van voedsel voor menselijke consumptie is illegaal in Europa. De stof kwam vermoedelijk in Belgische en Nederlandse pluimveebedrijven terecht door de bestrijding van rode luizen, een vervelende parasiet bij kippen. In België werd de stof aangetroffen in eieren van verschillende bedrijven, maar in kleine concentraties. Volgens een eerste beoordeling door het FAVV in augustus 2017 is er momenteel geen gevaar is voor de volksgezondheid. 
De volledige omvang en duur van het fipronilgebruik moet echter verder worden uitgeklaard. Met deze studie willen we de blootstelling van de Belgische bevolking aan fipronil en andere pesticiden evalueren door middel van een biomonitoring in serum.

Specifieke doelstellingen

  1. De concentraties van fipronil en andere pesticiden in het serum van de algemene bevolking in België beoordelen.
  2. De blootstellingstrend(s) van de bevolking aan fipronil en andere pesticideconcentraties gedurende de laatste zes jaar beoordelen.
  3. De blootstelling aan fipronil en andere pesticiden vergelijken op basis van leeftijd en regio, met een bijzondere aandacht voor kinderen (kwetsbare groep).
  4. Vaststellen van potentiële blootstellingsmerkers (determinanten) voor fipronil en andere pesticiden in serum op basis van individuele monsters.

Geassocieerde gezondheidsonderwerpen

QR code

QR code for this page URL