Verzadigde vetzuren [1]
Waarom bestuderen we de inname van verzadigde vetzuren?
- Vetten zijn een belangrijke energiebron, bevorderen de opname van vetoplosbare vitaminen, leveren essentiële vetzuren en spelen een cruciale rol in de celstructuur, immuniteit en ontwikkeling van de hersenen. Verzadigde vetzuren behoren tot een van de vier categorieën vetzuren, gebaseerd op hun biochemische structuur. Overmatige consumptie van verzadigde vetzuren kan leiden tot de vorming van plaques in de slagaders, waardoor het risico op hart- en vaatziekten toeneemt. Bepaalde verzadigde vetzuren verhogen het LDL-cholesterolgehalte, het zogenaamde ‘slechte’ cholesterol, dat een belangrijke risicofactor is voor hart- en vaataandoeningen.
- Verzadigde vetzuren zijn vetten die meestal vast zijn bij kamertemperatuur en voorkomen in dierlijke producten zoals boter, kaas, rood vlees en volle melkproducten, maar ook in sommige tropische oliën zoals kokosnoot- en palmolie. Het lichaam kan echter zelf verzadigde vetzuren aanmaken, waardoor inname via de voeding niet noodzakelijk is.
- Vanwege de schadelijke effecten van verzadige vetzuren wordt aanbevolen (Nordic Nutrition Recommendations [2] (NNR)) om de inname van verzadige vetten te beperken en deze te vervangen door onverzadige vetten, om de algehele gezondheid te behouden.
Hoe bestuderen we het?
- De gebruikelijke inname van verzadigde vetzuren werd geanalyseerd met het SPADE®-programma. De gedetailleerde methodologie is hier [3] te vinden
- De gebruikelijke inname van verzadigde vetzuren wordt uitgedrukt als percentage van de energie-inname (En%). Door de inname van verzadigde vetzuren uit te drukken als percentage van de energie-inname, is het mogelijk om groepen met verschillende energiebehoeften — zoals mannen en vrouwen, of kinderen en volwassenen — met elkaar te vergelijken
- Om inzicht te krijgen in het percentage van de bevolking met een te hoge inname van verzadigde vetzuren, werd de verdeling van deze inname getoetst aan de voedingsreferentiewaarde van maximaal 10 En%, zoals gedefinieerd door de NNR.
BELANGRIJKSTE RESULTATEN
De totale bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname is 14 En%
92% van de bevolking heeft een inname van verzadigde vetzuren boven de referentiewaarde van 10 En%
De bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname, evenals het percentage personen dat de referentiewaarde overschrijdt, is hoger in Wallonië dan in Vlaanderen
De inname van verzadigde vetzuren en het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde overschrijdt, zijn in de loop der tijd toegenomen
Bijna een derde van de inname van verzadigde vetzuren is afkomstig van melk, melkproducten en plantaardige alternatieven
Volgens leeftijd en geslacht
Gemiddelde inname van verzadigde vetzuren (En%) in de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- En% = energiepercentage. Dit is het percentage van de dagelijkse energie-inname dat afkomstig is van verzadigde vetzuren in de voeding. Het werd berekend door de totale dagelijkse inname van verzadigde vetzuren (g) te vermenigvuldigen met 9 kcal per gram en te delen door de totale dagelijkse energie-inname (kcal).
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden gehad hebben tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- In de totale bevolking bedraagt de bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname 14 En%.
- Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen, behalve bij volwassenen van 65 jaar en ouder, waar de inname van verzadigde vetzuren hoger is bij vrouwen (14 En%) dan bij mannen (13 En%).
- Er zijn geen verschillen in de inname van verzadigde vetzuren tussen de leeftijdsgroepen.
Percentage van de bevolking van 3 jaar en ouder met een inname van verzadigde vetzuren (En%) boven de referentiewaarde, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De resultaten zijn gebaseerd op voedingsreferentiewaarden die gedefinieerd zijn als de bovengrens van de inname. Het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde van 10 En% voor verzadigde vetzuren overschreed, werd berekend.
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden gehad hebben tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- 92% van de bevolking heeft een inname boven de referentiewaarde voor verzadigde vetzuren van 10 En%.
- Er is geen substantieel verschil tussen vrouwen en mannen, noch tussen leeftijdsgroepen, wat betreft het overschrijden van de referentiewaarde.
Volgens opleidingsniveau
Gemiddelde inname van verzadigde vetzuren (En%) in de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- En% = energiepercentage. Dit is het percentage van de dagelijkse energie-inname dat afkomstig is van verzadigde vetzuren in de voeding. Het werd berekend door de totale dagelijkse inname van verzadigde vetzuren (g) te vermenigvuldigen met 9 kcal per gram en te delen door de totale dagelijkse energie-inname (kcal).
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- De bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname verschilt niet tussen opleidingsniveaus (allemaal 14 En%).
Percentage van de bevolking van 3 jaar en ouder met een inname van verzadigde vetzuren (En%) boven de referentiewaarde, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De resultaten zijn gebaseerd op voedingsreferentiewaarden die gedefinieerd zijn als de bovengrens van de inname. Het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde van 10 En% voor verzadigde vetzuren overschreed, werd berekend.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Het percentage personen dat de referentiewaarde voor verzadigde vetzuren overschrijdt, verschilt niet tussen opleidingsniveaus.
Volgens regio
Gemiddelde inname van verzadigde vetzuren (En%) in de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De resultaten zijn gebaseerd op voedingsreferentiewaarden die gedefinieerd zijn als de bovengrens van de inname. Het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde van 10 En% voor verzadigde vetzuren overschreed, werd berekend.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- De bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname is hoger in Wallonië (15 En%) dan in Vlaanderen (13 En%).
Percentage van de bevolking van 3 jaar en ouder met een inname van verzadigde vetzuren (En%) boven de referentiewaarde, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De resultaten zijn gebaseerd op voedingsreferentiewaarden die gedefinieerd zijn als de bovengrens van de inname. Het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde van 10 En% voor verzadigde vetzuren overschreed, werd berekend.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- Een hoger percentage inwoners van Wallonië (96%) dan van Vlaanderen (89%) overschrijdt de referentiewaarde van 10 En% voor de inname van verzadigde vetzuren.
Volgens jaar
Gemiddelde inname van verzadigde vetzuren (En%) in de bevolking van 3 tot 64 jaar, volgens jaar, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- En% = energiepercentage. Dit is het percentage van de dagelijkse energie-inname dat afkomstig is van verzadigde vetzuren in de voeding. Het werd berekend door de totale dagelijkse inname van verzadigde vetzuren (g) te vermenigvuldigen met 9 kcal per gram en te delen door de totale dagelijkse energie-inname (kcal).
- Volwassenen van 65 jaar en ouder werden niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- De bijdrage van verzadigde vetzuren aan de energie-inname is gestegen van 13 En% in 2014-2015 naar 14 En% in 2022-2023 in de bevolking van 3 tot 64 jaar.
Percentage van de bevolking van 3 tot 64 jaar en ouder met een inname van verzadigde vetzuren (En%) boven de referentiewaarde, volgens jaar, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De resultaten zijn gebaseerd op voedingsreferentiewaarden die gedefinieerd zijn als de bovengrens van de inname. Het percentage van de bevolking dat de referentiewaarde van 10 En% voor verzadigde vetzuren overschreed, werd berekend.
- Volwassenen van 65 jaar en ouder werden niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- Het percentage van de bevolking van 3 tot 64 jaar dat de referentiewaarde voor de inname van verzadigde vetzuren van 10 En% overschrijdt, is gestegen van 87% in 2014-2015 naar 92% in 2022-2023.
De bijdrage van voedingsmiddelen aan de inname van verzadigde vetzuren
De bijdrage van voedingsmiddelen aan de inname van verzadigde vetzuren, in de totale bevolking van 3 jaar en ouder, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Melk, melkproducten en plantaardige alternatieven leveren de grootste bijdrage aan de inname van verzadigde vetzuren (29%). Ze worden gevolgd door vlees en plantaardige alternatieven (19%), vetten en oliën (14%), gebak en koekjes (14%) en suiker en suikerwaren (7%).
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Macronutrienten: Verzadigde vetzuren, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, Juni 2025, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/vetten/verzadigde-vetzuren [1]