Aardappelen [1]
Waarom bestuderen we de consumptie van aardappelen volgens de voedingsaanbevelingen?
- Een evenwichtige voeding speelt een belangrijke rol in het behoud en de bevordering van de gezondheid. De Hoge Gezondheidsraad geeft voedingsaanbevelingen [2] op maat van de Belgische bevolking, met als doel ziekte, vroegtijdige sterfte en de algemene ziektelast, die deels veroorzaakt wordt door ongezonde eetgewoonten, te verminderen.
-
Aardappelen zijn een essentieel onderdeel van het voedingspatroon in veel landen, waaronder België. Aardappelen bevatten koolhydraten (zetmeel), vezels, vitamine C en B6, kalium, fosfor, calcium, ijzer, magnesium en bioactieve stoffen zoals polyfenolen en carotenoïden. Het eten van onbewerkte aardappelen lijkt geen negatieve gezondheidseffecten te hebben. Ze worden echter vaak gefrituurd gegeten of na toevoeging van zout en vet, wat nadelige gevolgen kan hebben voor de gezondheid.
-
De Hoge Gezondheidsraad heeft vastgesteld dat aardappelen (en zoete aardappelen) deel kunnen uitmaken van een gezonde en milieuvriendelijke voeding. De voorkeur gaat uit naar gekookte of gestoomde aardappelen met weinig toegevoegd zout en vet. De consumptie van gefrituurde aardappelproducten zou beter beperkt blijven.
Hoe hebben we de consumptie van aardappelen bestudeerd?
- Getrainde interviewers voerden twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen uit om alle voedingsmiddelen en dranken te registreren die de deelnemers de vorige dag hadden geconsumeerd. Deze interviews werden op een gestandaardiseerde manier uitgevoerd met behulp van een gespecialiseerd computerprogramma (GloboDiet®).
- De inname van aardappelen werd beoordeeld als gebruikelijke inname (ook wel chronische inname of inname op lange termijn genoemd), wat staat voor de gemiddelde dagelijkse inname op lange termijn. Deze methode houdt rekening met natuurlijke dag-tot-dag variaties in wat en hoeveel mensen eten en geeft een nauwkeuriger beeld van typische voedingsgewoonten in de loop van de tijd. Dit is vooral belangrijk bij het evalueren of een bevolking voldoet aan de voedingsaanbevelingen. Alle innames die in de onderstaande resultaten worden genoemd, hebben betrekking op de gemiddelde gebruikelijke inname, tenzij anders vermeld.
- Het statistische programma Statistical Program to Assess habitual Dietary Exposure (SPADE) werd gebruikt om de verdeling van de gebruikelijke inname in te schatten op basis van de kortetermijngegevens die werden verzameld via de 24-uurs voedingsnavragen.
- Op deze pagina presenteren we de gemiddelde gebruikelijke inname van gefrituurde en niet gefrituurde aardappelen in de bevolking, gebaseerd op statistische modellering. Daarnaast tonen we de gemiddelde verhouding tussen de geconsumeerde hoeveelheid gefrituurde aardappelen en de totale inname van aardappelen geconsumeerd door een individu (uitgedrukt als percentage). Deze ratio werd zonder modellering berekend voor elke interviewdag, en vervolgens werd het gemiddelde over beide interviewdagen berekend voor elke deelnemer die aardappelen consumeerde. Ten slotte werd het gemiddelde berekend en gepresenteerd voor de totale bevolking en voor subgroepen (geslacht en leeftijd, opleiding, regio, jaar).
- Een gedetailleerde beschrijving van de methodologie is hier [3]beschikbaar.
Wat hebben we opgenomen in de groep „aardappelen”?
- Gebaseerd op de voedingsaanbeveling van de Hoge Gezondheidsraad:
- omvat de totale groep „aardappelen”: gewone aardappelen, zoete aardappelen en andere zetmeelrijke knollen, zoals aardpeer, cassave en yam, bereid volgens verschillende methoden, waaronder koken, stomen, bakken of frituren;
- omvat de totale groep ”aardappelen” niet: gnocchi en aardappelpuree op basis van vlokken.
- De groep „gefrituurde aardappelen” omvat alle producten van de totale groep aardappelen (d.w.z. gewone aardappelen, zoete aardappelen, enzovoort) die gefrituurd zijn.
BELANGRIJKSTE RESULTATEN
De bevolking van 3 jaar en ouder in België eet gemiddeld 60 g aardappelen per dag
In de bevolking van 3 jaar en ouder maken gefrituurde aardappelen gemiddeld een kwart uit van de totale aardappelconsumptie
Bij adolescenten van 10-17 jaar is 38% van de geconsumeerde aardappelen gefrituurd, het hoogste percentage in vergelijking met andere leeftijdsgroepen
De consumptie van aardappelen is hoger onder mensen met een laag opleidingsniveau
De consumptie van aardappelen is gedaald tussen 2014-2015 en 2022-2023
Volgens leeftijd en geslacht
Gemiddelde gebruikelijke inname van aardappelen (g/dag) in de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden hebben gehad tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- In België bedraagt de gemiddelde inname van aardappelen 60 g/dag bij de bevolking van 3 jaar en ouder, terwijl de mediane inname 53 g/dag is.
- De gemiddelde inname van aardappelen is hoger bij mannen (69 g/dag) dan bij vrouwen (52 g/dag). Dit verschil is vooral uitgesproken bij volwassenen.
- De gemiddelde inname van aardappelen is lager bij kinderen van 3-9 jaar (48 g/dag) en bij adolescenten van 10-17 jaar (52 g/dag) dan bij volwassenen van 18-64 jaar (58 g/dag). Daarnaast is de gemiddelde inname lager bij volwassenen van 18-64 jaar dan bij volwassenen van 65 jaar en ouder (77 g/dag).
Gemiddelde inname van gefrituurde aardappelen als percentage van de totale inname van aardappelen (%) in de bevolking van 3 jaar en ouder die aardappelen consumeert, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden hebben gehad tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- In België consumeert de bevolking van 3 jaar en ouder gemiddeld 25% van de totale hoeveelheid aardappelen in de vorm van gefrituurde aardappelen.
- Dit gemiddelde percentage is 27% bij mannen en 23% bij vrouwen.
- Het gemiddelde percentage gefrituurde aardappelen binnen de totale aardappelinname is het hoogst bij adolescenten van 10-17 jaar (38%). Dit percentage neemt geleidelijk af met de leeftijd (31% bij volwassenen van 18-39 jaar, 21% bij volwassenen van 40-64 jaar) en is het laagst bij volwassenen van 65 jaar en ouder (15%).
Volgens opleidingsniveau
Gemiddelde gebruikelijke inname van aardappelen (g/dag) in de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- De gemiddelde inname van aardappelen is hoger voor mensen met een laag opleidingsniveau (68 g/dag) dan voor mensen met een hoog opleidingsniveau (51 g/dag), terwijl mensen met een middelhoog opleidingsniveau een middenpositie innemen (60 g/dag).
Gemiddelde inname van gefrituurde aardappelen als percentage van de totale inname van aardappelen (%) in de bevolking van 3 jaar en ouder die aardappelen consumeert, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Gefrituurde aardappelen maken gemiddeld 26% uit van de totale inname van aardappelen door mensen met een laag opleidingsniveau. Dit percentage is 24% voor mensen met een middelhoog opleidingsniveau en 21% voor mensen met een hoog opleidingsniveau.
Volgens regio
Gemiddelde gebruikelijke inname van aardappelen (g/dag) bij de bevolking van 3 jaar en ouder, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- De gemiddelde aardappelinname is hoger in Vlaanderen (65 g/dag) dan in Wallonië (54 g/dag).
Gemiddelde inname van gefrituurde aardappelen als percentage van de totale inname van aardappelen (%) in de bevolking van 3 jaar en ouder die aardappelen consumeert, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- Het gemiddelde percentage van de aardappelinname door individuen dat gefrituurd is, bedraagt 23% in Vlaanderen en 27% in Wallonië.
Volgens jaar
Gemiddelde gebruikelijke inname van aardappelen (g/dag) in de bevolking van 3-64 jaar, volgens jaar, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Volwassenen van 65 jaar en ouder zijn niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- De gemiddelde inname van aardappelen in de bevolking van 3 tot 64 jaar is gedaald van 64 g/dag in 2014-2015 tot 57 g/dag in 2022-2023.
Gemiddelde inname van gefrituurde aardappelen als percentage van de totale aardappelinname (%) in de bevolking van 3-64 jaar die aardappelen eet, volgens jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Volwassenen van 65 jaar en ouder zijn niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- Het gemiddelde percentage van de aardappelinname dat gefrituurd is, is niet veranderd tussen 2014-2015 (30%) en 2022-2023 (27%).
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Voedingsaanbevelingen: Aardappelen, Voedelconsumptiepeiling 2022-2023, Juni 2025, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/voedingsaanbevelingen/aardappelen [4]