Alcoholhoudende dranken [1]
Waarom bestuderen we de consumptie van alcoholhoudende dranken volgens de voedingsaanbevelingen?
- Een evenwichtige voeding speelt een belangrijke rol in het behoud en de bevordering van de gezondheid. De Hoge Gezondheidsraad geeft voedingsaanbevelingen [2] op maat van de Belgische bevolking, met als doel ziekte, vroegtijdige sterfte en de algemene ziektelast, die deels veroorzaakt wordt door ongezonde eetgewoonten, te verminderen.
-
De consumptie van alcoholhoudende dranken verhoogt het risico op verschillende chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2, leveraandoeningen, kanker en mentale gezondheidsproblemen. Een mogelijk beschermend effect van matige consumptie blijft controversieel en hangt sterk af van individuele factoren en verstorende variabelen.
-
De Hoge Gezondheidsraad adviseert, in zijn vernieuwde aanbevelingen [2] van 2025, volwassenen om geen alcoholhoudende dranken te drinken, omdat er geen veilige ondergrens is waarbij alcohol geen nadelige gezondheidseffecten heeft. Als toch alcohol wordt gebruikt, wordt aanbevolen dit te beperken tot niet meer dan 10 standaard-eenheden alcohol per week, te verdelen over verschillende dagen van de week, en verschillende alcoholvrije dagen per week in te lassen.
Hoe hebben we de consumptie van alcoholhoudende dranken bestudeerd?
- Getrainde interviewers voerden twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen uit om alle voedingsmiddelen en dranken te registreren die de deelnemers de vorige dag hadden geconsumeerd. Deze interviews werden op een gestandaardiseerde manier uitgevoerd met behulp van een gespecialiseerd computerprogramma (GloboDiet®).
- De inname van alcoholhoudende dranken werd beoordeeld als gebruikelijke inname (ook wel chronische inname of inname op lange termijn genoemd), wat staat voor de gemiddelde dagelijkse inname op lange termijn. Deze methode houdt rekening met natuurlijke dag-tot-dag variaties in wat en hoeveel mensen eten en geeft een nauwkeuriger beeld van typische voedingsgewoonten in de loop van de tijd. Dit is vooral belangrijk bij het evalueren of een bevolking voldoet aan de voedingsaanbevelingen. Alle innames die in de onderstaande resultaten worden genoemd, hebben betrekking op de gemiddelde gebruikelijke inname, tenzij anders vermeld. Het is ook belangrijk om op te merken dat de inname verwijst naar de hoeveelheid geconsumeerde alcoholische dranken (in ml/dag), in plaats van de inname van pure alcohol of het aantal standaard-eenheden of glazen alcohol.
- Het statistische programma Statistical Program to Assess habitual Dietary Exposure (SPADE) werd gebruikt om de verdeling van de gebruikelijke inname in te schatten op basis van de kortetermijngegevens die werden verzameld via de 24-uurs voedingsnavragen.
- Respondenten (of ouders in het geval van kinderen) vulden een voedselfrequentievragenlijst in: ze werden gevraagd hoe vaak ze een bepaald voedingsmiddel of een bepaalde voedingsgroep in de afgelopen 12 maanden hadden geconsumeerd. De antwoordopties waren: Nooit, minder dan 1 keer per maand, 1-3 keer per maand, 1 keer per week, 2-4 keer per week, 5-6 keer per week, 1 keer per dag, 2-3 keer per dag, meer dan 3 keer per dag.
- Het percentage van de volwassen bevolking dat aangeeft nooit alcoholhoudende dranken te drinken, werd beoordeeld om de naleving van de vernieuwde voedingsaanbeveling te evalueren. Het naleven van de aanbeveling om de inname te beperken tot 10 standaard-eenheden per week, wanneer alcohol toch gebruikt wordt, werd echter niet geëvalueerd.
- Een gedetailleerde beschrijving van de methodologie is hier [3]beschikbaar.
Wat hebben we opgenomen als „alcoholhoudende dranken”?
- Gebaseerd op de voedingsaanbeveling van de Hoge Gezondheidsraad, omvat „alcoholhoudende dranken” alle dranken die alcohol bevatten, zoals cocktails, wijn, bier, likeuren en sterke dranken.
- Het percentage van de bevolking dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, werd berekend op basis van de volgende items van de voedselfrequentievragenlijst (alleen gevraagd aan volwassenen en adolescenten):
- Wijn (ook cava, champagne en schuimwijn);
- Bier met alcohol;
- Sterke dranken (whiskey, cognac, etc.);
- Energiedranken in combinatie met alcohol (vodka-Red Bull);
- Alcoholische cocktails (Mojito, Cosmopolitan) en aperitieven (Porto, Martini, etc.).
BELANGRIJKSTE RESULTATEN
De volwassen bevolking drinkt gemiddeld 137 ml alcoholhoudende dranken per dag
18% van de volwassen bevolking drinkt nooit alcoholhoudende dranken
Mannen hebben een hogere gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken (213 ml/dag) dan vrouwen (65 ml/dag)
Volwassenen met een laag opleidingsniveau drinken vaker nooit alcoholhoudende dranken (23%) dan mensen met een gemiddeld (15%) of hoog niveau (11%)
Tussen 2014-2015 en 2022-2023 is de gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken gedaald van 193 ml/dag naar 144 ml/dag, terwijl het percentage mensen dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt steeg van 15% naar 19%
Volgens leeftijd en geslacht
Gemiddelde gebruikelijke inname van alcoholhoudende dranken (ml/dag) in de bevolking van 18 jaar en ouder, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden hebben gehad tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- In België bedraagt de gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken 137 ml/dag bij volwassenen, terwijl de mediane inname 61 ml/dag is.
- De gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken is hoger bij mannen (213 ml/dag) dan bij vrouwen (65 ml/dag), maar verschilt niet volgens leeftijd.
Percentage van de bevolking van 10 jaar en ouder dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, volgens leeftijd en geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het percentage is berekend op basis van de items „wijn”, „bier met alcohol”, „sterke drank”, „energiedrank gemengd met alcohol”, „alcoholische cocktails en aperitieven” van de voedselfrequentievragenlijst en omvat personen die aangaven nooit één van deze items te consumeren in de afgelopen 12 maanden.
- Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) omvatten geen personen die in zorginstellingen verblijven, personen die in het ziekenhuis liggen of personen die aanzienlijke hulp nodig zouden hebben gehad tijdens de interviews (bv. mensen met cognitieve beperkingen).
- 18% van de volwassen bevolking (18 jaar en ouder) in België drinkt nooit alcoholhoudende dranken.
- Over het algemeen drinken vrouwen vaker nooit alcoholhoudende dranken (22%) dan mannen (14%).
- Dit geslachtsverschil wordt echter alleen waargenomen bij jongvolwassenen (18-39 jaar) en oudere volwassenen (65 jaar en ouder), waar de percentages vrouwen die nooit alcoholhoudende dranken drinken respectievelijk 28% en 23% zijn, tegenover 14% en 12% van de mannen.
- Er zijn geen leeftijdsverschillen in het nooit drinken van alcoholhoudende dranken onder volwassenen.
- Adolescenten drinken veel vaker nooit alcoholhoudende dranken (67%) dan volwassenen. Onder de 18 jaar drinkt 33% echter alcoholhoudende dranken.
Volgens opleidingsniveau
Gemiddelde gebruikelijke inname van alcoholhoudende dranken (ml/dag) in de bevolking van 18 jaar en ouder, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- De gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken is 143 ml/dag bij volwassenen met een laag opleidingsniveau, 121 ml/dag bij degenen met een middelhoog opleidingsniveau en 150 ml/dag bij degenen met een hoog opleidingsniveau.
Percentage van de bevolking van 18 jaar en ouder dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het percentage is berekend op basis van de items „wijn”, „bier met alcohol”, „sterke drank”, „energiedrank gemengd met alcohol”, „alcoholische cocktails en aperitieven” van de voedselfrequentievragenlijst en omvat personen die aangaven nooit één van deze items te consumeren in de afgelopen 12 maanden.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogste diploma behaald door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Volwassenen met een laag opleidingsniveau drinken vaker nooit alcoholhoudende dranken (23%) dan volwassenen met een middelhoog (15%) of hoog opleidingsniveau (11%).
Volgens regio
Gemiddelde gebruikelijke inname van alcoholhoudende dranken (ml/dag) in de bevolking van 18 jaar en ouder, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- De gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken bij volwassenen is 130 ml/dag in Vlaanderen en 156 ml/dag in Wallonië.
Percentage van de bevolking van 18 jaar en ouder dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het percentage is berekend op basis van de items „wijn”, „bier met alcohol”, „sterke drank”, „energiedrank gemengd met alcohol”, „alcoholische cocktails en aperitieven” van de voedselfrequentievragenlijst en omvat personen die aangaven nooit één van deze items te consumeren in de afgelopen 12 maanden.
- Brussel is uitgesloten van de regionale vergelijking vanwege een onvoldoende aantal deelnemers, maar is wel opgenomen in de nationale gegevens van België.
- Het percentage volwassenen dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt is vergelijkbaar in Vlaanderen (17%) en Wallonië (16%).
Volgens jaar
Gemiddelde gebruikelijke inname van alcoholhoudende dranken (ml/dag) in de bevolking van 18 tot 64 jaar, volgens jaar, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De gemiddelde inname verwijst naar de geschatte gemiddelde gebruikelijke inname, berekend op basis van twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen.
- Volwassenen van 65 jaar en ouder zijn niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- De gemiddelde inname van alcoholhoudende dranken door volwassenen van 18 tot 64 jaar is gedaald tussen 2014-2015 en 2022-2023 van 193 ml/dag naar 144 ml/dag.
Percentage van de bevolking van 18 tot 64 jaar dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, volgens jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Het percentage is berekend op basis van de items „wijn”, „bier met alcohol”, „sterke drank”, „energiedrank gemengd met alcohol”, „alcoholische cocktails en aperitieven” van de voedselfrequentievragenlijst en omvat personen die aangaven nooit een van deze items te consumeren in de afgelopen 12 maanden.
- Volwassenen van 65 jaar en ouder zijn niet opgenomen omdat zij geen deel uitmaakten van de doelpopulatie van het onderzoek van 2014-2015.
- Het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar dat nooit alcoholhoudende dranken drinkt, is tussen 2014-2015 en 2022-2023 gestegen van 15% naar 19%.
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Voedingsaanbevelingen: Alcoholhoudende dranken, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, Juni 2025, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/voedingsaanbevelingen/alcoholhoudende-dranken [4]