Schermtijd bij adolescenten van 10 tot 17 jaar [1]
Waarom bestuderen we schermtijd bij adolescenten?
- Schermtijd wordt gedefinieerd als alle tijd die wordt besteed aan het kijken naar schermen, waaronder smartphones, tablets, spelconsoles, televisie en computers.
- Veel schermtijd bij adolescenten wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op obesitas en andere cardiometabole risicofactoren, een slechtere geestelijke gezondheid, ongezonde eetgewoonten en eetstoornissen, en ontwikkelingsproblemen. Slaap, lichaamsbeweging, gezichtsvermogen, hoofdpijn en het lichaam kunnen ook negatief beïnvloed worden.
- Voor adolescenten moet de recreatieve schermtijd worden beperkt tot maximaal twee uur per dag.
Hoe doen we dat?
- De schermtijd van adolescenten van 10 tot 17 jaar werd gemeten met behulp van vragen afkomstig van de Flemish Physical Activity Questionnaires (FPAQ). De volgende vragen werden aan de deelnemers gesteld: „Hoeveel uur per dag besteedt u ongeveer aan de volgende activiteiten terwijl u zit of ligt, op weekdagen / weekenddagen?”
- Televisie, films, series, programma’s, etc. kijken op een computer, tablet of smartphone.
- Games spelen op een computer, spelcomputer (bijv. Playstation®, Xbox®, GameCube® …), tablet, smartphone of ander apparaat.
- Surfen op internet, e-mailen, chatten, Facebook, TikTok, Instagram, etc. bezoeken op een computer, tablet of smartphone.
- Deze vragen werden apart gesteld voor week- en weekenddagen. Adolescenten werd gevraagd om één antwoord te selecteren uit de volgende opties: ‘nooit’, ‘15 minuten/dag’, ‘30 minuten/dag’, ‘1 uur/dag’, ‘1u30/dag’, ‘2 uur/dag’, ‘2u30/dag’, ‘3 uur/dag’, ‘3u30/dag’, ‘meer dan 4 uur/dag’.
- De tijd besteed aan televisie kijken (of films, series op andere apparaten), videogames spelen en surfen op het internet werden opgeteld, afzonderlijk voor week- en weekenddagen. Deze opgetelde tijd werd vergeleken met de richtlijnen, om op die manier adolescenten te identificeren die de aanbevolen limiet per dag overschrijden, afzonderlijk voor week- en weekenddagen.
- In 2014-2015 werden de FPAQ-vragen ook gebruikt om schermtijd bij adolescenten te beoordelen. Om rekening te houden met de evolutie van de technologieën werden de vragen in 2022-2023 anders geformuleerd in vergelijking met 2014-2015, d.w.z. door smartphones en tablets mee op te nemen in de vragenlijst. Daarnaast werden er in 2014-2015 minder antwoordopties gegeven dan in 2022-2023. Ook werd in de vragenlijst van 2014-2015 gevraagd om schermtijd die op school niet te rapporteren, wat niet het geval was in 2022-2023. Deze verschillen kunnen van invloed zijn op de vergelijking van de schermtijd tussen de twee onderzoeksjaren.
Belangrijkste resultaten
81% van de adolescenten van 10 tot en met 17 jaar besteedt op weekdagen meer dan twee uur per dag aan schermtijd, en 91% in het weekend.
Zowel op weekdagen als in het weekend besteden meer jongens dan meisjes meer dan twee uur per dag aan schermtijd.
Adolescenten uit laagopgeleide gezinnen besteden op weekdagen vaker dan anderen meer dan twee uur per dag aan schermtijd.
Het percentage adolescenten dat in het weekend meer dan twee uur per dag achter een scherm zit, is in België tussen 2014-2015 en 2022-2023 toegenomen.
Geslacht
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar met meer dan twee uur schermtijd per dag op week- en weekenddagen, volgens geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 besteedde 81% van de adolescenten van 10 tot 17 jaar meer dan twee uur per dag aan schermtijd op weekdagen, terwijl 91% deze limiet in het weekend overschreed.
- Zowel op weekdagen als in het weekend overschrijden meer jongens dan meisjes de aanbevolen twee uur schermtijd per dag.
Opleidingsniveau
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar met meer dan twee uur schermtijd per dag op week- en weekenddagen, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Het percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat meer dan twee uur per dag aan schermtijd besteedt op weekdagen is hoger bij adolescenten uit laagopgeleide gezinnen (87%) dan bij adolescenten uit middelhoog opgeleide (80%) en hoogopgeleide gezinnen (72%).
- Het percentage adolescenten dat meer dan twee uur per dag aan schermtijd besteedt in het weekend verschilt niet per opleidingsniveau.
Regio en jaar
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar met meer dan twee uur schermtijd per dag op (A) week- en (B) weekenddagen, volgens regio en jaar, België: 2022-2023
A. Op weekdagen
B. Op weekenddagen
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- De vragen werden in 2022-2023 anders geformuleerd dan in 2014-2015 om rekening te houden met de evolutie van de technologieën, d.w.z. door smartphones en tablets mee op te nemen in de vragenlijst. Daarnaast werden er in 2014-2015 minder antwoordopties gegeven dan in 2022-2023. Ook werd in de vragenlijst van 2014-2015 gevraagd om schermtijd op school niet te rapporteren, wat niet het geval was in 2022-2023. Deze verschillen kunnen van invloed zijn op de vergelijking van de schermtijd tussen de twee onderzoeksjaren.
- Zowel op nationaal als regionaal niveau is het percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat meer dan twee uur per dag aan schermtijd besteedt op weekdagen toegenomen tussen 2014-2015 en 2022-2023. Deze toename kan het gevolg zijn van wijzigingen in de vragen die in 2022-2023 zijn gebruikt in vergelijking met 2014-2015. De vragenlijst van 2014-2015 specificeerde namelijk expliciet om geen rekening te houden met de activiteiten die op school worden gedaan, wat in 2022-2023 niet langer het geval was.
- Het percentage adolescenten dat meer dan twee uur per dag aan schermtijd besteedt in het weekend is in België, net als in Vlaanderen, toegenomen tussen 2014-2015 en 2022-2023, maar is in Wallonië in deze periode ongewijzigd gebleven. De verandering in Brussel kan niet worden geïnterpreteerd vanwege een te kleine steekproefomvang in 2014-2015.
- In 2022-2023 worden in de drie regio’s vergelijkbare percentages adolescenten waargenomen met meer dan twee uur per dag aan schermtijd, zowel op weekdagen als in het weekend.
Geslacht en jaar
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar met meer dan twee uur schermtijd per dag op (A) week- en (B) weekenddagen, volgens geslacht en jaar, België: 2022-2023
A. Op weekdagen
B. Op weekenddagen
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- De vragen werden in 2022-2023 anders geformuleerd dan in 2014-2015 om rekening te houden met de evolutie van de technologieën, d.w.z. door smartphones en tablets mee op te nemen in de vragenlijst. Daarnaast werden er in 2014-2015 minder antwoordopties gegeven dan in 2022-2023. Ook werd in de vragenlijst van 2014-2015 gevraagd om schermtijd op school niet te rapporteren, wat niet het geval was in 2022-2023. Deze verschillen kunnen van invloed zijn op de vergelijking van de schermtijd tussen de twee onderzoeksjaren.
- Het percentage jongens en meisjes met meer dan twee uur schermtijd per dag op weekdagen, is aanzienlijk toegenomen tussen 2014-2015 en 2022-2023. Deze toename kan echter het gevolg zijn van wijzigingen in de vragen die in 2022-2023 zijn gebruikt in vergelijking met 2014-2015. De vragenlijst van 2014-2015 gaf namelijk expliciet aan dat er geen rekening moest worden gehouden met de activiteiten die op school werden gedaan, wat in 2022-2023 niet langer het geval was.
- Het percentage jongens met meer dan twee uur schermtijd per dag in het weekend, is licht toegenomen tussen 2014-2015 (87%) en 2022-2023 (94%), terwijl het percentage bij meisjes ongewijzigd bleef tussen beide onderzoeksjaren (respectievelijk 82% en 88%).
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Lichaamsbeweging en sedentair gedrag bij adolescenten: Schermtijd, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, December 2024, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/lichaamsbeweging-en-sedentair-gedrag-bij-adolescenten-van-10-tot-17-jaar/schermtijd-bij [1]