Last updated on 3-12-2024 by Laïla Boulbayem
Waarom bestuderen we de context van lichaamsbeweging bij adolescenten?
- Lichaamsbeweging omvat alle activiteiten waarbij het lichaam beweegt en waarbij energie wordt verbruikt, ongeacht van de context, d.w.z. tijdens vrije tijd, vervoer of als onderdeel van werk of huishoudelijke activiteiten, etc.
- Bij adolescenten heeft regelmatige lichaamsbeweging een positieve invloed op fysieke fitheid, cardiometabole gezondheid, botgezondheid, concentratie en andere cognitieve resultaten, mentale gezondheid, afname van lichaamsvet en slaappatronen.
- Om lichaamsbeweging bij adolescenten te begrijpen, is het belangrijk om de hoeveelheid en intensiteit van hun lichaamsbeweging te meten, maar ook om te bestuderen waar, hoe en met wie ze actief zijn. Daarom is het relevant om de verschillende contexten te bestuderen waarin adolescenten aan lichaamsbeweging doen (bv. activiteiten zoals naar school lopen of fietsen, sporten). Inzichten in deze patronen kunnen overheden helpen bij het creëren van gerichte interventies om lichaamsbeweging bij adolescenten te promoten.
Hoe doen we dat?
- Verschillende vragen uit de Flemisch Physical Activity Questionnaires (FPAQ) werden gebruikt om twee contexten te bestuderen waarin adolescenten aan lichaamsbeweging doen: tijdens het vervoer om naar school te gaan en tijdens het sporten in de vrije tijd.
- Aan adolescenten van 10 tot 17 jaar werd gevraagd om hun belangrijkste manier om naar school te gaan te kiezen uit de volgende opties: (1) te voet, (2) fiets, (3) niet-elektrische step, (4) trein, tram of bus, (5) auto of motor, (6) of een andere manier van vervoer. Adolescenten die lopend, fietsend of op een niet-elektrische step naar school gingen, werden geïdentificeerd als gebruikers van een actieve vorm van vervoer.
- Adolescenten rapporteerden ook de belangrijkste sporten die ze in hun vrije tijd beoefenen, of ze dat in clubverband doen, of ze aan competities deelnemen, hoe vaak ze elke sport per week beoefenen en hoeveel tijd ze wekelijks aan het beoefenen van elke sport besteden. De antwoorden op deze vragen werden gebruikt om het percentage adolescenten te berekenen dat minstens één sport beoefent in hun vrije tijd, en om de populairste sporten in deze leeftijdsgroep te identificeren.
Belangrijkste resultaten
41% van de adolescenten van 10 tot 17 jaar gebruikt een actief vervoermiddel (bv. lopen, fietsen of een niet-elektrische step gebruiken) om naar school te gaan.
70% van de adolescenten beoefent minstens één sport in hun vrije tijd.
Het beoefenen van een sport tijdens de vrije tijd hangt sterk samen met de sociaaleconomische status: 60% van de adolescenten uit laagopgeleide gezinnen doet aan sport, en dit percentage stijgt tot 81% bij adolescenten uit hoogopgeleide gezinnen.
Jongens gebruiken vaker dan meisjes een actief vervoermiddel om naar school te gaan en om in hun vrije tijd te sporten.
Actief vervoer naar school
Verdeling van adolescenten van 10 tot 17 jaar volgens de gebruikte vervoerswijze om naar school te gaan, volgens geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 gebruikte een derde van de adolescenten van 10 tot 17 jaar het openbaar vervoer om naar school te gaan, 26% reisde met de auto of motor en 23% gebruikte de fiets of step. 13% van de adolescenten ging te voet naar school en 5% gebruikte een combinatie van een actieve en passieve vervoerswijze.
- Meer meisjes dan jongens gebruiken het openbaar vervoer om naar school te gaan (39% vs. 28%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat actief vervoer gebruikt om naar school te gaan, volgens geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 gebruikte 41% van de adolescenten van 10 tot 17 jaar een actieve vervoerswijze om naar school te gaan.
- Meer jongens (47%) dan meisjes (33%) gebruiken een actieve vervoerswijze om naar school te gaan.
Verdeling van adolescenten van 10 tot 17 jaar volgens de gebruikte vervoerswijze om naar school te gaan, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Enerzijds gebruiken adolescenten uit laagopgeleide gezinnen vaker het openbaar vervoer om naar school te gaan (37%) dan adolescenten uit hoogopgeleide gezinnen (29%). Aan de andere kant gebruiken adolescenten uit laagopgeleide gezinnen minder vaak de fiets (of step) (17%) in vergelijking met adolescenten uit middel- of hoogopgeleide gezinnen (27%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat actief vervoer gebruikt om naar school te gaan, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Er is geen uitgesproken verband tussen het gebruik van een actieve vervoerswijze om naar school te gaan en het opleidingsniveau.
Verdeling van adolescenten van 10 tot 17 jaar volgens de gebruikte vervoerswijze om naar school te gaan, volgens regio, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het gebruik van het openbaar vervoer en de auto of motor om naar school te gaan, komt vaker voor in Wallonië (respectievelijk 39% en 37%) dan in Vlaanderen (respectievelijk 30% en 20%).
- Adolescenten die in Vlaanderen wonen, zeggen daarentegen vaker met de fiets (of step) naar school te gaan (35%) dan adolescenten die in Wallonië wonen (1%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat actief vervoer gebruikt om naar school te gaan, volgens regio en jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Op nationaal niveau bleef het percentage adolescenten dat een actieve vervoerswijze gebruikt om naar school te gaan ongewijzigd tussen 2014-2015 en 2022-2023.
- In Vlaanderen daalde het percentage adolescenten dat een actieve vervoerswijze gebruikt om naar school te gaan van 59% in 2014-2015 naar 50% in 2022-2023. In Wallonië daarentegen steeg dit percentage van 16% in 2014-2015 naar 23% in 2022-2023.
- In 2022-2023 lag het gebruik van actieve vervoerswijzen om naar school te gaan twee keer zo hoog in Vlaanderen (50%) dan in Wallonië (23%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat actief vervoer gebruikt om naar school te gaan, volgens geslacht en jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Het percentage jongens dat een actieve vervoerswijze gebruikt om naar school te gaan is gestegen van 39% in 2014-2015 naar 47% in 2022-2023, terwijl er voor meisjes geen uitgesproken verandering is opgetreden.
Sporten in de vrije tijd
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat minstens één sport beoefent tijdens de vrije tijd, volgens geslacht, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 beoefende 70% van de adolescenten tussen 10 en 17 jaar in hun vrije tijd minstens één sport.
- Dit percentage is hoger bij jongens (77%) dan bij meisjes (63%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat minstens één sport beoefent tijdens de vrije tijd, volgens opleidingsniveau, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het percentage adolescenten dat in hun vrije tijd minstens één sport beoefent, is hoger bij adolescenten uit middel- (78%) en hoogopgeleide gezinnen (81%) dan bij adolescenten uit laagopgeleide gezinnen (60%).
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat minstens één sport beoefent tijdens de vrije tijd, volgens regio en per jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Zowel op nationaal als op regionaal niveau is het percentage adolescenten dat in de vrije tijd aan minstens één sport beoefent onveranderd gebleven tussen 2014-2015 en 2022-2023.
- Er zijn geen regionale verschillen in sportdeelname tijdens de vrije tijd.
Verdeling van adolescenten van 10 tot 17 jaar die minstens één sport beoefenen tijdens de vrije tijd volgens de beoefende sport, België: 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- De populairste sporten bij adolescenten die minstens één sport beoefenen in hun vrije tijd zijn: voetbal (29% van de adolescenten), fitness (19%), atletiek (16%) en fietssporten (15%).
- De grootste geslachtsverschillen worden waargenomen bij de volgende sporten: (1) voetbal, beoefend door 48% van de jongens tegenover 7% van de meisjes; (2) dans, beoefend door 26% van de meisjes tegenover 1% van de jongens; (3) turnen, beoefend door 14% van de meisjes tegenover 5% van de jongens; en (4) basketbal, beoefend door 13% van de jongens tegenover 3% van de meisjes.
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Lichaamsbeweging en sedentair gedrag bij adolescenten: Context van lichaamsbeweging, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, December 2024, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/context-van-lichaamsbeweging-bij-adolescenten-van-10-tot-17-jaar