Last updated on 5-12-2024 by Laïla Boulbayem
Waarom bestuderen we de hoeveelheid en intensiteit van lichaamsbeweging bij adolescenten?
- Lichaamsbeweging omvat alle activiteiten waarbij het lichaam beweegt en waarbij energie wordt verbruikt, ongeacht van de context, d.w.z. tijdens vrije tijd, vervoer of als onderdeel van werk of huishoudelijke activiteiten, etc.
- Bij adolescenten heeft regelmatige lichaamsbeweging een positieve invloed op fysieke fitheid, cardiometabole gezondheid, botgezondheid, concentratie en andere cognitieve resultaten, mentale gezondheid, afname van lichaamsvet en slaappatronen.
- Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zouden kinderen en adolescenten tussen 5 en 17 jaar door de week gemiddeld minstens 60 minuten per dag matig tot intensief moeten bewegen. Er wordt ook aanbevolen dat ze minstens drie dagen per week hoog intensief bewegen.
Hoe doen we dat?
- Er werd gebruik gemaakt van accelerometers om de hoeveelheid en intensiteit van lichaamsbeweging bij adolescenten objectief te meten. Accelerometers bieden een nauwkeurige, betrouwbare en praktisch objectieve meting van lichaamsbeweging. Ze meten versnellingen die worden veroorzaakt door bewegingen en maken onderscheid tussen de tijd die wordt besteed aan verschillende intensiteiten van lichaamsbeweging. Gegevens van accelerometers zijn nauwkeuriger dan gegevens verkregen uit vragenlijsten, die vaak onderhevig zijn aan vertekening door herinneringen en sociale wenselijkheid.
- Adolescenten van 10 tot 17 jaar werd gevraagd om een triaxiale accelerometer GT3X+ Actigraph® te dragen gedurende zeven opeenvolgende dagen, waaronder twee weekenddagen, tijdens de wakkere uren (behalve tijdens wateractiviteiten). De deelnemers registreerden daarnaast alle activiteiten die ze uitvoerden wanneer de accelerometer was uitgedaan (behalve slapen tijdens de nacht) in een dagboek. Dit dagboek werd gebruikt om de gegevens van de accelerometers aan te vullen en een volledig overzicht te geven van de hoeveelheid en de intensiteit van de lichaamsbeweging.
- De tijd die werd besteed aan verschillende intensiteitsniveaus van lichaamsbeweging — d.w.z. lage, matige en zware intensiteit — op elke dag waarop de accelerometer werd gedragen werd berekend. De gemiddelde dagelijkse duur voor de verschillende intensiteitsniveaus werd vervolgens voor elk individu berekend en vergeleken met de aanbevelingen van de WHO om te bepalen welk deel van de adolescenten aan de richtlijnen voldeed.
Belangrijkste resultaten
19% van de adolescenten van 10 tot 17 jaar is voldoende lichamelijk actief volgens de richtlijnen van de WHO.
Het percentage 10 tot 17-jarige adolescenten die voldoende bewegen, is gedaald tussen 2014-2015 en 2022-2023.
Adolescenten van 10 tot 17 jaar besteden gemiddeld 41 minuten per dag aan matige tot intensieve lichaamsbeweging.
Jongens spenderen dagelijks meer tijd in matige tot intensieve lichaamsbeweging dan meisjes.
Geslacht
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar die de WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging behalen, volgens geslacht, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging: adolescenten van 10 tot 17 jaar moeten door de week gemiddeld ten minste 60 minuten per dag matig tot intensief bewegen en ten minste drie dagen per week hoog intensief bewegen.
- 19% van de adolescenten van 10 tot 17 jaar behaalt de richtlijnen voor lichaamsbeweging van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
- Het percentage adolescenten dat voldoende beweegt is 22% bij jongens en 15% bij meisjes.
Gemiddelde dagelijkse matige tot intensieve lichaamsbeweging bij adolescenten van 10 tot 17 jaar, volgens geslacht, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 besteedden adolescenten van 10 tot 17 jaar gemiddeld 41 minuten per dag aan matige tot intensieve lichaamsbeweging
- Jongens besteden gemiddeld meer tijd aan matige tot intensieve lichaamsbeweging dan meisjes (46 minuten per dag vs. 35 minuten per dag).
Opleidingsniveau
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar die de WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging behalen, volgens opleidingsniveau, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging: adolescenten van 10 tot 17 jaar moeten door de week gemiddeld ten minste 60 minuten per dag matig tot intensief bewegen en ten minste drie dagen per week hoog intensief bewegen.
- Het percentage adolescenten dat voldoet aan de richtlijnen van de WHO is 16% bij diegene uit laagopgeleide, 20% bij diegene uit middelhoog opgeleiden en 23% bij diegene uit hoogopgeleide gezinnen.
Gemiddelde dagelijkse matige tot intensieve lichaamsbeweging bij adolescenten van 10 tot 17 jaar, volgens opleidingsniveau, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Adolescenten uit hoogopgeleide gezinnen besteden gemiddeld meer tijd aan matige tot intensieve lichaamsbeweging (45 minuten per dag) dan adolescenten uit laagopgeleide gezinnen (37 minuten per dag). Adolescenten uit middelhoog opgeleide gezinnen nemen een middenpositie in en besteden gemiddeld 41 minuten per dag aan matige tot intensieve lichaamsbeweging.
Regio en jaar
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar die de WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging behalen, volgens regio en jaar, België, 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging: adolescenten van 10 tot 17 jaar moeten door de week gemiddeld ten minste 60 minuten per dag matig tot intensief bewegen en ten minste drie dagen per week hoog intensief bewegen.
- Op nationaal niveau daalde het percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar dat de richtlijnen voor lichaamsbeweging haalt van 29% in 2014-2015 naar 18% in 2022-2023.
- In Vlaanderen daalde het percentage adolescenten dat voldoende actief is van 35% in 2014-2015 tot 18% in 2022-2023. In Wallonië bleef dit percentage stabiel tussen beide onderzoeksjaren (21% in 2014-2015 en 19% in 2022-2023).
- In 2014-2015 was het percentage adolescenten dat aan de richtlijnen voldeed hoger in Vlaanderen (35%) dan in Wallonië (21%). Dit verschil tussen de regio’s is niet meer aanwezig in 2022-2023.
Gemiddelde dagelijkse matige tot intensieve lichaamsbeweging bij adolescenten van 10 tot 17 jaar, volgens regio en jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Op nationaal niveau besteden adolescenten van 10 tot 17 jaar gemiddeld minder tijd per dag aan matige tot intensieve lichaamsbeweging in 2022-2023 (40 minuten per dag) dan in 2014-2015 (49 minuten per dag).
- Deze daling wordt waargenomen in Vlaanderen (van 51 minuten per dag in 2014-2015 naar 40 minuten per dag in 2022-2023), terwijl ze minder uitgesproken is in Wallonië (van 45 minuten per dag in 2014-2015 naar 41 minuten per dag in 2022-2023).
- In 2014-2015 besteedden adolescenten in Vlaanderen meer tijd aan matige tot intensieve lichaamsbeweging (51 minuten per dag) dan adolescenten in Wallonië (45 minuten per dag). Dit verschil tussen de regio’s is niet meer aanwezig in 2022-2023.
Geslacht en jaar
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar die de WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging behalen, volgens geslacht en jaar, België, 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging: adolescenten van 10 tot 17 jaar moeten door de week gemiddeld ten minste 60 minuten per dag matig tot intensief bewegen en ten minste drie dagen per week hoog intensief bewegen.
- Het percentage jongens van 10 tot 17 jaar dat voldoende lichamelijk actief is volgens de aanbevelingen van de WHO daalde van 45% in 2014-2015 naar 22% in 2022-2023. Daarentegen bleef het percentage 10 tot 17-jarige meisjes dat voldoende actief is ongewijzigd tussen beide onderzoeksjaren.
Gemiddelde dagelijkse matige tot intensieve lichaamsbeweging bij adolescenten van 10 tot 17 jaar, volgens geslacht en jaar, België: 2022-2023
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- De gemiddelde dagelijkse matige tot intensieve lichaamsbeweging bij adolescenten van 10 tot 17 jaar is tussen 2014-2015 en 2022-2023 sterker gedaald bij jongens dan bij meisjes.
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Lichaamsbeweging en sedentair gedrag bij adolescenten: Hoeveelheid en intensiteit van lichaamsbeweging, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, December 2024, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/lichaamsbeweging-en-sedentair-gedrag-bij-adolescenten-van-10-tot-17-jaar/hoeveelheid-en