Last updated on 5-12-2024 by Thérésa Lebacq
Waarom bestuderen we sedentair gedrag bij kinderen?
- Sedentair gedrag verwijst naar alle wakkere activiteiten die zittend of liggend worden uitgevoerd en gekenmerkt worden door een laag energieverbruik. Het kan in verschillende contexten voorkomen, zoals op school (bv. zitten in de klas), thuis (bv. een boek lezen, televisie kijken) of tijdens het vervoer (bv. in de auto zitten).
- Bij kinderen wordt een hogere sedentair gedrag in verband gebracht met een verhoogde vetmassa, een slechtere cardiometabole gezondheid en fitheid, een kortere slaapduur en een lagere gezondheidsgerelateerde levenskwaliteit.
- De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt aan dat kinderen van 3 tot 4 jaar niet langer dan één uur aan een stuk zitten. Kinderen en adolescenten van 5 tot 17 jaar zouden de tijd die ze zittend doorbrengen moeten beperken, met name de hoeveelheid schermtijd in hun vrije tijd.
Hoe doen we dat?
- Accelerometers werden gebruikt om de tijd die kinderen besteden aan sedentaire activiteiten objectief te meten. Accelerometers bieden een nauwkeurige, betrouwbare en praktisch objectieve meting van sedentaire tijd. Ze meten versnellingen die worden veroorzaakt door beweging en kunnen onderscheid maken tussen tijd besteed aan lichaamsbeweging en tijd besteed aan zittende of liggende activiteiten. Gegevens van accelerometers zijn nauwkeuriger dan gegevens van vragenlijsten, die vaak onderhevig zijn aan vertekening door herinneringen en sociale wenselijkheid.
- Kinderen van 3 tot 9 jaar werd gevraagd een triaxiale accelerometer GT3X+ Actigraph® te dragen gedurende zeven opeenvolgende dagen, inclusief twee weekenddagen, tijdens de wakkere uren (behalve tijdens wateractiviteiten). De deelnemers en hun ouders of verzorgers registreerden daarnaast in een dagboek alle activiteiten die ze uitvoerden wanneer de accelerometer was uitgedaan (met uitzondering van slapen tijdens de nacht). Dit dagboek werd gebruikt om de gegevens van de accelerometers aan te vullen.
- De totale sedentaire tijd werd berekend voor elke dag waarop de accelerometer werd gedragen. De gemiddelde dagelijkse sedentaire tijd werd vervolgens berekend voor elk individu, afzonderlijk voor week- en weekenddagen.
Belangrijkste resultaten
Doordeweeks besteden kinderen van 3 tot 9 jaar gemiddeld 5 uur en 15 minuten per dag aan sedentaire activiteiten.
In het weekend besteden kinderen van 3 tot 9 jaar gemiddeld 4 uur en 56 minuten per dag aan sedentaire activiteiten.
In het weekend besteden meisjes meer tijd aan sedentaire activiteiten dan jongens (5 uur 7 minuten vs. 4 uur 46 minuten/dag).
Het dagelijkse sedentair gedrag op week- en weekenddagen is bij kinderen van 3 tot 9 jaar met meer dan een uur gedaald tussen 2014-2015 en 2022-2023.
Geslacht
Gemiddeld dagelijks sedentair gedrag bij kinderen van 3 tot 9 jaar op week- en weekenddagen, volgens geslacht, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- In 2022-2023 besteedden kinderen van 3 tot 9 jaar gemiddeld 315 minuten per dag (= 5 uur 15 minuten per dag) aan sedentaire activiteiten op weekdagen en 296 minuten per dag (= 4 uur 56 minuten per dag) in het weekend.
- Meisjes besteden in het weekend meer tijd aan sedentaire activiteiten dan jongens, terwijl er doordeweeks geen wezenlijk verschil is.
Opleidingsniveau
Gemiddeld dagelijks sedentair gedrag bij kinderen van 3 tot 9 jaar op week- en weekenddagen, volgens opleidingsniveau, België, 2022-2023
- Ruw = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status.
- Het opleidingsniveau wordt berekend op het niveau van het huishouden door rekening te houden met het hoogst behaalde diploma door: (i) de respondenten of hun partner voor volwassenen (van 18 jaar en ouder), of (ii) de vader en moeder (of verzorger, indien van toepassing) voor kinderen en adolescenten (van 3 tot 17 jaar). Gemakshalve verwijzen we echter naar het opleidingsniveau van individuen in plaats van naar het opleidingsniveau van hun huishoudens.
- Op week- en weekenddagen hangt het gemiddelde sedentair gedrag bij kinderen van 3 tot 9 jaar niet samen met het opleidingsniveau.
Regio en jaar
Gemiddeld dagelijks sedentair gedrag bij kinderen van 3 tot 9 jaar op (a) week- en (b) weekenddagen, volgens regio en jaar, België: 2022-2023
A. Op weekdagen
B. Op weekenddagen
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Op nationaal niveau besteedden kinderen van 3 tot 9 jaar in 2022-2023 gemiddeld minder tijd per dag aan sedentaire activiteiten dan in 2014-2015. Deze daling wordt zowel tijdens week- als weekenddagen vastgesteld.
- Deze dalingen worden ook waargenomen in Vlaanderen en Wallonië tussen 2014-2015 en 2022-2023.
- In 2014-2015 besteedden kinderen die in Vlaanderen wonen minder tijd aan sedentaire activiteiten dan kinderen die in Wallonië wonen, zowel op week- als weekenddagen. Deze regionale verschillen worden niet meer waargenomen in 2022-2023
Geslacht en jaar
Gemiddeld dagelijks sedentair gedrag bij kinderen van 3 tot 9 jaar op (a) week- en (b) weekenddagen, volgens geslacht en jaar, België: 2022-2023
A. Op weekdagen
B. Op weekenddagen
- Gecorrigeerd = resultaten gewogen voor seizoen, leeftijd, geslacht en sociaaleconomische status, en gecorrigeerd volgens leeftijd en geslacht op basis van een lineair regressiemodel (met de Belgische bevolking van 2022-2023 als referentie).
- Het gemiddelde dagelijkse sedentair gedrag is tussen 2014-2015 en 2022-2023 afgenomen bij zowel meisjes als jongens.
- Terwijl de afname op weekdagen vergelijkbaar is voor jongens en meisjes, is de afname op weekenddagen belangrijker voor jongens dan voor meisjes.
Gelieve naar deze pagina te verwijzen als: Sciensano. Lichaamsbeweging en sedentair gedrag bij kinderen: Sedentair gedrag, Voedselconsumptiepeiling 2022-2023, December 2024, Brussel, België, https://www.sciensano.be/nl/resultaten-van-de-nationale-voedselconsumptiepeiling-2022-2023/sedentair-gedrag-bij-kinderen-van-3-tot-9-jaar