Noten en zaden

Waarom bestuderen we de consumptie van noten en zaden volgens de voedingsaanbevelingen?

• Een evenwichtige voeding speelt een belangrijke rol in het behoud en de bevordering van de gezondheid. De Hoge Gezondheidsraad geeft voedingsaanbevelingen op maat van de Belgische bevolking, met als doel ziekte, vroegtijdige sterfte en de algemene ziektelast, die deels veroorzaakt wordt door ongezonde eetgewoonten, te verminderen.

• Noten en zaden zijn rijk aan mono- en polyonverzadigde vetzuren, eiwitten, vezels, magnesium, kalium, selenium, zink, vitamine E en bioactieve producten zoals polyfenolen en fytosterolen. De samenstelling van deze voedingsstoffen verschilt sterk tussen het soort noten en zaden.

• Regelmatige consumptie van noten wordt in verband gebracht met een lager risico op hart- en vaatziekten, totale sterfte en kankersterfte, en met verbeteringen in cardiometabole factoren zoals de body mass index en de bloeddruk.

• De Hoge Gezondheidsraad raadt volwassenen aan om 20-30 g ongezouten noten per dag te eten. Dit is ongeveer een handjevol. Deze aanbeveling is exclusief zaden.

Hoe hebben we de consumptie van noten en zaden bestudeerd?

• Getrainde interviewers voerden twee niet-opeenvolgende 24-uurs voedingsnavragen uit om alle voedingsmiddelen en dranken te registreren die de deelnemers de vorige dag hadden geconsumeerd. Deze interviews werden op een gestandaardiseerde manier uitgevoerd met behulp van een gespecialiseerd computerprogramma (GloboDiet®).
• De inname van noten en zaden werd beoordeeld als gebruikelijke inname (ook wel chronische inname of inname op lange termijn genoemd), wat staat voor de gemiddelde dagelijkse inname op lange termijn. Deze methode houdt rekening met natuurlijke dag-tot-dag variaties in wat en hoeveel mensen eten en geeft een nauwkeuriger beeld van typische voedingsgewoonten in de loop van de tijd. Dit is vooral belangrijk bij het evalueren of een bevolking voldoet aan de voedingsaanbevelingen. Alle innames die in de onderstaande resultaten worden genoemd, hebben betrekking op de gemiddelde gebruikelijke inname, tenzij anders vermeld.
• Het statistische programma  Statistical Program to Assess habitual Dietary Exposure (SPADE) werd gebruikt om de verdeling van de gebruikelijke inname in te schatten op basis van de kortetermijngegevens die werden verzameld via de 24-uurs voedingsnavragen.
• Naast de 24-uursvoedingsnavragen, vulden de respondenten (of de ouders in het geval van kinderen) een voedselfrequentievragenlijst in om aan te geven hoe vaak ze een bepaald voedingsmiddel of een bepaalde voedingsgroep in de afgelopen 12 maanden had geconsumeerd. De antwoordopties waren: Nooit, minder dan 1 keer per maand, 1-3 keer per maand, 1 keer per week, 2-4 keer per week, 5-6 keer per week, 1 keer per dag, 2-3 keer per dag, meer dan 3 keer per dag.
• Het percentage van de bevolking dat nooit noten en zaden eet, werd berekend en op deze pagina gepresenteerd, samen met de gemiddelde gebruikelijke inname. Een vergelijking tussen jaren was niet mogelijk door het ontbreken van vergelijkbare voedingsgroepen in de voedselfrequentievragenlijst van de vorige studie uit 2014-2015.
• De gemiddelde gebruikelijke inname van noten en zaden volgens opleiding, regio en jaar zijn niet beschikbaar vanwege een onvoldoende aantal deelnemers met een inname op beide dagen in bepaalde subgroepen.
• Een gedetailleerde beschrijving van de methodologie is hier beschikbaar.

Wat hebben we opgenomen als „noten en zaden”?

• De gebruikelijke inname van noten en zaden werd berekend door ongezouten noten en zaden (zonder omhulsel) en 100% noten- of zadenspreads zonder toevoegingen mee te rekenen. Gezouten en omhulde noten of noten in kant-en-klare voeding (zoals ontbijtgranen of notenrepen) werden niet meegerekend. 
• Vanwege een gebrek aan wetenschappelijke gegevens over de aanbevolen innamehoeveelheid voor zaden, werden alleen noten (d.w.z. ongezouten noten zonder omhulsel en 100% notenspreads zonder toevoegingen) meegenomen bij de berekening van het percentage van de bevolking dat  voldeed aan de voedingsaanbeveling.
• Het percentage van de bevolking dat nooit noten en zaden eet, werd berekend op basis van de antwoorden op de volgende items van de voedselfrequentievragenlijst:
  • Noten (amandelen, pinda’s, etc.) en zaden (zonnebloempitten, sesamzaad, pijnboompitten, etc.);
  • Spreads op basis van noten of zaden zoals pindakaas, notenpasta, tahin, etc.