Beoordeling van de performantie van het gezondheidssysteem

Goed functionerende zorgsystemen zijn cruciaal om de volksgezondheid te beschermen en te verbeteren. Het gezondheidszorgsysteem moet daarom regelmatig onder de loep worden genomen, als een soort check-up van de werking ervan. Dit evaluatieproces wordt beoordeling van de performantie van het gezondheidssysteem (Health System Performance Assessment, HSPA) genoemd.

Waarom moeten zorgsystemen goed presteren?

Zoals in heel Europa veroudert de bevolking ook in België en stijgt daardoor de behoefte aan gezondheidszorg. Maar de middelen voor gezondheidszorg kunnen niet worden verhoogd. Daarom zijn optimale zorgsystemen essentieel zodat burgers op een efficiënte manier de best mogelijke gezondheidszorg kunnen genieten.

Hoe presteert een zorgsysteem?

De prestaties van een zorgsysteem worden bepaald door een reeks dimensies, waaronder op zijn minst de kwaliteit, toegankelijkheid, duurzaamheid en billijkheid van de gezondheidszorg. Deze dimensies kunnen verder worden opgesplitst. In België omvat de kwaliteitsdimensie bijvoorbeeld efficiëntie, veiligheid, patiëntgerichtheid en continuïteit van zorg.

Wat is een Health System Performance Assessment (HSPA)?

Een HSPA is een proces dat bedoeld is om aan de hand van een aantal indicatoren een overzicht te geven van de werking van het zorgsysteem. 

Waarom moet een Health System Performance Assessment worden uitgevoerd?

De hoofddoelen van een HSPA in België zijn:

  • onderzoek naar prestatieproblemen in de verschillende dimensies van het zorgsysteem en het rapporteren daarvan aan de beleidsmakers met het oog op het stellen van prioriteiten (waarschuwingsfunctie)
  • zorgen voor transparantie en verantwoording voor de burgers. België heeft in 2008 namelijk het Tallinn Charter ondertekend, waarin alle Europese landen zich verbinden tot verantwoording van de zorgsystemen.  

Hoe werkt het?

Het HSPA-proces dat in het Tallinn Charter wordt beschreven, is door de landen gestuurd. Dat betekent dat elk land beslist over de specifieke doelen en methoden voor het uitvoeren van de beoordeling. De huidige situatie evolueert naar een meer gestandaardiseerde aanpak op Europees niveau. 

Er wordt een reeks indicatoren beschreven die verband houden met elke dimensie van de prestaties van het zorgsysteem. De indicatorwaarden worden dan gemeten en gevolgd in de tijd. Door ze te vergelijken met vooraf gedefinieerde doelstellingen of met de waarden van andere (vergelijkbare) landen kunnen deze waarden worden geïnterpreteerd. Tendensen in de tijd worden ook onderzocht.   

Is er een Health System Performance Assessment in België?

Sinds 2010 voeren het Belgisch Kenniscentrum (KCE), Sciensano en het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering elke 3 à 4 jaar samen een HSPA uit in België. Om elke dimensie van de prestatie te beoordelen, wordt een set van ongeveer 80 indicatoren gemeten.

Hoe presteert het Belgische zorgsysteem?

De laatste HSPA werd uitgevoerd in 2015. Download het volledige rapport

Belangrijkste conclusies van het rapport:

  • Een groot deel van de Belgische bevolking meldt een goede gezondheid en is tevreden over zijn contacten met het zorgsysteem, vooral in de ambulante zorg. 
  • Hoewel men de toegankelijkheid van het gezondheidszorgsysteem nastreeft aan de hand van een universele verzekeringsdekking en socialezekerheidsmaatregelen, zijn er nog steeds problemen: de eigen bijdrage is hoog en onvervulde medische behoeften om financiële redenen blijven aanzienlijk, vooral in de laagste inkomensgroep.
  • Tal van aspecten van de zorgkwaliteit zijn redelijk goed, bijvoorbeeld de effectiviteit van de zorg. Maar de gepastheid van de zorg (bijvoorbeeld het voorschrijven van antibiotica of van medisch beeldvormingsonderzoek) moet verbeteren. 
  • Preventieve zorg voldoet niet altijd aan de internationale streefdoelen inzake dekkingsgraad (kankerscreening, vaccinatie bij ouderen en sommige vaccinaties bij kinderen).
  • Verschillende levensstijlindicatoren tonen slechte resultaten die tot gezondheidsbevorderende interventies nopen. Het rapport vermeldt bijvoorbeeld een stagnatie van obesitas bij volwassenen, de blijvende hoge prevalentie van dagelijkse rokers, de lage graad van lichaamsbeweging en risicovolle alcoholconsumptie (bingedrinken) bij jonge mannen.
  • Sommige indicatoren van geestelijke gezondheid en geestelijke gezondheidszorg zijn alarmerend. De zelfdodingspercentages blijven hoog, ziekenhuisopnamen op psychiatrische afdelingen blijven stijgen, net als het gebruik van antidepressiva. De wachttijden voor een eerste contact met de centra voor geestelijke gezondheidszorg zijn lang en doen vragen rijzen over de toegankelijkheid van die diensten.

Sciensano verzamelt ook gegevens over gezondheidszorg bij de algemene bevolking en bij zorgverleners. Sciensano is een belangrijke partner in het pluri-institutionele project naar de beoordeling van de performantie van het Belgische gezondheidssysteem, dat gecoördineerd wordt door het Federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE).

QR code

QR code for this page URL

Contacten

Peergereviewde publicaties

There are currently no scientific publication associated to this health topic

Andere publicaties

There are currently no publications associated to this health topic

Projects

There are currently no projects associated to this health topic

Evenementen

There are currently no events associated to this health topic

Andere informatiebronnen

There are currently no external links associated to this health topic

In de media

There are currently no media associated to this health topic